مطبوعات و زنان

با سلام به تمامی دوستان، ابتدا اگر دوست داشتید در نظرسنجی

شرکت کنید و اما اصل مطلب برگزاری نوزدهمین نمایشگاه مطبوعات

منو بر آن داشت تا بررسی داشته باشم در تاریخچه مطبوعات و نقش

زنان در این عرصه را بررسی کنم. اولین زن مطبوعات ایران عزت ملک

خانم دختر امامقلی میرزای عماد الدوله دولتشاهی است که در سال

 1288 هجری قمری به عقد محمد حسن خان صنیع الدوله (اعتماد

السلطنه) درآمد و از سال 1306 ملقب به اشرف السلطنه شد.همسر

او در دوران 25 سال زندگی مشترک عهده دار امور مطبوعاتی بود و 9

نشریه انتشار داد،در این مدت اشرف السلطنه با او صمیمانه با او

همکاری کرد و حتی بیشتر از آنچه که به عنوان روزنامه خاطرات اعتماد

السلطنه بر جای مانده است تقریر اعتماد السلطنه و تحریر اشرف

السلطنه است.

بی بی خانم استرآبادی یکی دیگر از نخستین زنان روزنامه نگار ایرانی

است که در زمان مشروطه در روزنامه های حبل المتین،تمدن و نشریه

مجلس مقاله می نوشت. چند مطلب به جا مانده از او بیشتر بر آموزش

دختران تمرکز دارد.

یکی از مهمترین عرصه هایی که زنان از ابتدای مشروطیت به صورت

فعال در آن حضور یافتند و به مرور زمان خواسته یا ناخواسته زمینه ساز

تحول در اندیشه و فکر نسبت به زن ایرانی در جهت اهداف و فرهنگ

غرب شدند انتشار روزنامه و مجله بود. طبق منابع موجود اولین روزنامه

ای که برای زنان چاپ شد دانش به مدیریت خانم دکتر کحال بود که از

سال 1328 هجری قمری به صورت هفتگی منتشر می شد.در صفحه

اول روزنامه اهداف آن اینگونه ذکر شده بود: «روزنامه ای است

اخلاقی،علم خانه داری بچه داری، شوهر داری،مفید به حال دختران و

نسوان و به کلی از پلتیک و سیاست مملکتی سخنی نمی راند.» این

روزنامه با وجود اینکه اولین تجربه زنان در روزنامه نگاری بود تا حدود

زیادی در برآورده ساختن اهدافی که در ابتدای انتشار،بدان ها اشاره

شده بود موفق عمل کرد.دومین روزنامه ای که توسط زنان چاپ و

منتشر می شد روزنامه مصور شکوفه بود که در سال 1331 هجری

قمری به مدیریت مریم عمید(مزین السلطنه) رییس مدرسه مزینیه

منتشر شد، بیشتر مقالات و مطالب شکوفه به مدارس زنان،طرز

امتحان آنان و سایر امور مربوط به زنان و دوشیزگان مربوط بود.روزنامه

شکوفه اخبار و مقالاتی را نیز در مورد زنان جهان منعکس می کرد که

نشانگر آگاهی نویسندگان روزنامه از اوضاع و احوال بین المللی بود.

زبان زنان روزنامه دیگری است که در اصفهان به صورت جریده ای که هر

دو هفته یکبار به مدیریت صدیقه دولت آبادی و از سال 1300 به بعد در

تهران به صورت مجله ماهانه منتشر می شد.این روزنامه در اصفهان به

دلیل مخالفت با قرارداد 1919م وثوق الدوله تحت فشار قرار گرفت و

تهدیداتی حتی علیه مدیر روزنامه انجام گرفت.

از نشریات دیگر مجله جهان زنان بود که به مدیریت فخر آفاق پارسا در

مشهد انتشار می یافت،مندرجات مجله زنان بیشتر درباره آزادی زنان

به سبک اروپایی و رفع حجاب و تساوی حقوق بود.

مجله جمعیت نسوان وطنخواه از دیگر نشریات مربوط به زنان است که

ارگان جمعیت نسوان وطنخواه بود.

با آغاز حکومت پهلوی اول نشریات زنان همچون اغلب نشریات این دوره

با سیاست های فرهنگی حکومت همسو شدند. این نشریات در

اشاعه فرهنگ غرب و تشویق زنان به بی حجابی تلاش می کردند. در

 1305 شمسی نخستین مجله تخصصی زنان در خارج از ایران منتشر

شد،در این دوره فعالیت روزنامه نگاران زن در شهرستان ها نیز نسبتاً

چشمگیر بود.

از ویژگی های نشریات زنان در فاصله سال های 1320 تا 1328 تاکید

صاحبان آنها بر تخصصی و غیر سیاسی بودن آنها بود، با آغاز پهلوی دوم

نشریات زنان نیز همپای دیگر نشریات به تاسی از موقعیت جدید

سیاسی با مضامین نو و گرایش های سیاسی فعالیت خود را آغاز

کردند.نمایندگی های خارجی در ایران نیز گاهی نشریاتی مخصوص

زنان چاپ می کردند، در این دوره احزاب نیز برای انتقال افکار خود

برخی از نشریات زنان را به خدمت گرفتند.در سال های نهضت ملی

نفت و دوره نخست وزیری مصدق که مطبوعات از آزادی فراوان برخوردار

بودند سیزده عنوان جدید بر نشریات قبلی زنان افزوده شد. مجله

اطلاعات بانوان از نشریات هفتگی و پر شمارگان بود که در سال 1336

هجری شمسی موسسه اطلاعات آن را به چاپ رساند،مجله زن روز از

انتشارات موسسه کیهان نشریه هفتگی دیگری بود که در سال 1343

شمسی آغاز به کار کرد.

انتشار مطبوعات زنان در سال های نخستین انقلاب با 18 نشریه که

بیشتر صبغه نظری داشتند ولی کم عمر بودند یکی از مهمترین دوره

های تاریخی مطبوعات زنان را رقم زد. نشریات فعال این دوره چه

نشریات چپ چه مذهبی عمدتاً به تبلیغات اهداف سیاسی سازمان ها

و گروه ها و به خصوص دولت می پرداختند مجلات زنان نیز از این قاعده

مستثنی نبودند. از جمله معدود نشریات مرتبط با زنان که در آن تاریخ

منتشر شد و دوامی تا بعد از اصلاحات نیز داشت نشریه پیام هاجر

وابسته به جامعه زنان انقلاب اسلامی به مدیریت اعظم طالقانی بود. از

دیگر نشریات این دوره مجله زن روز دوره جدید است این نشریه هر چند

وقت یکبار تغییر محتوا می داد و رویکرد آن به مسایل زنان عوض می

شد. از سال 1360 تا انتهای جنگ غیر از پیام هاجر و زن روز تنها 5

نشریه مربوط به زنان به طور نسبتاً مرتب منتشر می شد که همه آنها

به نوعی نزدیک به حکومت تلقی می شدند: مجله محجوبه-مجله

شاهد بانوان-مجله وحدت اسلامی بانوان-مجله الطاهره و مجله سوره

بانوان. بعد از جنگ تا دوره اصلاحات نشریات خانوادگی دوباره باب شد

در کنار آنها تعدادی نشریه مربوط به زنان نیز منتشر شد: فصلنامه ندا به

صاحب امتیازی زهرا مصطفوی دختر امام خمینی-مجله پیام زن-

فصلنامه جلوه هنر و مجله ریحانه. در همین دوره دو مجله نسبتاً

مستقل از حکومت انتشار خود را شروع کردند:مجله زنان به مدیریت

شهلا شرکت و نشریه فرزانه به مدیر مسئولی معصومه ابتکار.

 

بعد از شروع دولت اصلاحات در سال 76 و شکوفایی مطبوعات مجلات

زنانه نیز تنوع بیشتری یافتند انتشار اولین روزنامه زنانه ایران یعنی

روزنامه زن به مدیر مسئولی فائزه هاشمی یکی از فراز های این دوره

مطبوعات تلقی می شود این روزنامه در تیر 77 منتشر و در بهار 78

توقیف شد. از جمله نشریات این دوره: مجله زن و پژوهش- مجله

 

کتاب زنان- سروش بانوان و نشریه ایراندخت بود. گروه دیگر مجلاتی

بودند و هنوز نیز هستند که به مباحث خانوادگی و یا مدروز و بهداشتی

آرایشی می پردازند در این میان می توان به نشریات قرن-بانو و عروس

اشاره کرد.گروه دیگر از نشریات به صورت مستقل به قصد مطرح

ساختن مباحث جدی زنان پا به عرصه مطبوعاتی گذاشتند البته اکثر آن

 ها بعد از چند شماره یا مغلوب هزینه های کمر شکن انتشار شدند یا

زیربار تهدیدات و اخطارهای قوه قضاییه و ارشاد تاب نیاوردند از میان این

نشریات می توان به ماهنامه زنان فردا و هفته نامه فکر روز اشاره کرد.

فصلنامه (فصل زنان ) و نشریه فرزانه و حقوق زنان نیز در این دوره

بسیار نامرتب منتشر می شدند. توقیف مجله زنان بزرگترین ضربه را به

جایگاه روزنامه نگاری زنان در دوران معاصر زد.

طبق آمارهای موجود هر ساله فارغ التحصیلان زیادی از رشته روزنامه

نگاری وارد بازار کار می شوند که بیش از 60 درصد آنان زن هستند.

 

 

 

/ 30 نظر / 16 بازدید
نمایش نظرات قبلی
فریال

سلام . من ازوبلاگت خوشم اومد وبلاگ خوبی داری .[گل]

کریم

عالم همه محو گل رخسار حسین است ، ذرات جهان درعجب از كار حسین است . دانی كه چرا خانه ی حق گشته سیه پوش ، یعنی كه خدای تو عزادار حسین است. ایام سوگواری مولا حسین(ع) بر تمام عاشقان آن حضرت تسلیت میگم التماس دعا [گل]

صبح سپید

سلام و درود بر شما ممنونم از حضورتون تو وبلاگم خدا حفظتون کنه ایام سیه پوش شدن محرم و شهادت سید الشهدا بر شما تسلیت باد

دانیال

سلام صدرا جان از حضورت تو وبلاگم خیلی خوشحال شدم شما هم وب زیبایی داری و امیدوارم با هم بتونیم همکاری داشته باشیم .. از حضورت ممنونم ...

elyias

سلام داداش صدرا. خوب هستید؟ آپم

elyias

راستی محرم رو تسلیت میگم

شادی جوووووووووون

سلام...مرسی که اومدی صدرا....خوشحال میشم وبلاگ دیگمم بری و کامنت بزاری..barcelonaweb.blogfa.com

مونیکا

سلام خوبی شما؟؟؟ وبلاگتون قشنگه وجالبه موفق باشید به منم یه سری بزنید خوشحال میشم[نیشخند]

صدرا

گاه دلتنـــــــگ می شوم دلتنـگتر از تمام دلتنگـــــــــی ها حسرت ها را می شمارم و باختن ها وصدای شکستن را نمیدانم من کدامین امید را ناامید کردم وکدام خواهش را نشنیدم وبه کدام دلتنگی خندیدم که چنین دلتنگــــــــــــــــم

شقایق

فکرکنم اولین باری باشه که می خوام از یه پسر تشکر کنم